گروه هنر: پخش هر نوع پيام بازرگانی از رسانه ملی به اين بهانه كه منابع بودجه‌ای اين سازمان را تامين می‌كند استدلال غلطی است كه مسوولان اين رسانه در برابر انتقاد از آگهی‌ها و توجه نكردن به آثار مخرب آن‌ها در سطح جامعه اسلامی، ارائه می‌كنند و همين امر لزوم نظارت ايجابی و حتی سلبی از سوی مسولان بر پيام‌های رنگارنگ رسانه ملی را به مساله‌ای ضروری تبديل كرده است.

در قسمت دوم و پايانی اين ميز‌گرد كه در خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) با حضور مدير طرح و برنامه «راديو جوان»، كارشناس قرآنی خبرگزاری، دبير و خبرنگار گروه هنر برگزار شد از جمله موضوعاتی كه مورد توجه قرار گرفت، نقد عملكرد مسئولان صدا و سيما در حوزه توليد و پخش پيام‌های بازرگانی و جلوگيری از معضلات پيام‌های بازرگانی برای اعتلای فرهنگ دينی كشورمان بوده است.
قسمت اول اين مصاحبه را در اين آدرس بخوانيد

«عابدينی» در يك نتيجه‌گيری كلی از صحبت‌های قبل توضيح داد: تفكيك ظريفی در حوزه تبليغات در اين ميان لازم است، اگر توجه كنيم می‌بينيم كه بخشی از حوزه‌های تبليغاتی ما مربوط می‌شود به تجارت و بخشی ديگر با فرهنگ و دين در ارتباط است، اما به علت نيازهای مالی حجم آگهی‌های بازرگانی مربوط به تجارت بيشتر شده و موجب لطمه زدن به تبليغات ما در حوزه فرهنگ و دين شده است.

وی عنوان كرد: برای جلوگيری از به كار بردن شكل منفی آگهی‌های بازرگانی، نياز به تشكيل شورايی در داخل سازمان صدا و سيما است كه از كارشناسان متخصص در شاخه‌های مختلف تشكيل شده باشد تا بتوانيم از ظرافت‌های دينی و فرهنگی كشورمان در جهت ارزشی كردن پيام‌های بازرگانی البته در ساختارهايی درست، سود جوييم.

مدير طرح و برنامه «راديو جوان» گفت: آگهی‌های بازرگانی رسانه ملی بايد به نحوی ارائه شود كه علاوه بر رونق اقتصادی كشور و جذب مخاطب، كمترين آسيب‌رسانی را در حوزه دين، اخلاق، فرهنگ و هنر داشته باشد.

در رابطه با همين بحث خبرنگار ايكنا گفت: در كنار بحث پخش پيان‌های بازرگانی برای رفع مشكلات مالی سازمان كه سبب ايجاد ضربه به فرهنگ و دين ما شده اما موضوع ديگری هم در اين ميان به چشم می‌خورد و آن نفوذ فرهنگ غربی از طريق پيام‌های بازرگانی پخش شده در كشور است، نظر و راهكار شما در اين مورد چيست؟

دبير سرويس هنر ايكنا قبل از پاسخ مدير طرح و برنامه «راديو جوان» در ادامه پرسش مطرح شده اظهار كرد: گاهی ديده می‌شود كه نه تنها به جای محصولات ايرانی، محصولات خارجی را تبليغ می‌كنند بلكه كپی پيام بازرگانی اين كشور ضمن تبليغ آن محصول در صدا و سيما پخش می‌شود به عنوان مثال تبليغی از روغن نباتی در اين پيام‌ها می‌بينيم كه هم اين روغن محصول كشور ما نيست و هم تبليغش متعلق به يكی از كشورهای عربی است.

«عابدينی» درباره مطالب فوق عنوان كرد: چنين مشكلی تنها در عرصه رسانه ملی وجود ندارد و در تمام رسانه‌ها رسوخ پيدا كرده است و عوارض آن به شدت دامن‌گير مردم شده، به عنوان مثال بارها مشاهده شده است كه مردم به اعتماد و اعتبار اينگونه رسانه‌ها به اشتباه وسايل الكتريكی يك‌بار مصرفی را خريداری كرده‌اند و دچار ضرر و زيان مالی شده‌اند.

مدير طرح و برنامه «راديو جوان» در ادامه توضيح داد: اين اشتباه از آنجا به وجود آمده است كه كپی تبليغاتی كه از كشورهای ديگر پخش می‌‌شود به طور معمول با سانسور بعضی از قسمت‌ها مواجه می‌شود و به علت داشتن قسمت‌های گنگ و نامفهوم در عين داشتن ظاهر زيبا و در بعضی از مواقع فريبنده، موجب گمراهی مردم می‌شود.

وی تصريح كرد: مطلبی كه عرض كردم تنها نمونه‌ای از آثار اينگونه تبليغات غلط در رسانه است، بنابراين اگر نياز به رونق اقتصادی به عنوان يكی از نيازهای جامعه تلقی می‌شود بايد آگهی‌های بازرگانی كه يكی از روش‌های رسيدن به اين رونق تجاری است بر پايه‌های مستحكمی بنا نهاده شود تا آسيب‌پذيری آن از راه‌های مختلف و در نتيجه آسيب‌رسانی آن كه در اكثر مواقع بدون هيچ قصدی صورت می‌پذيرد، كم شود.

اين نويسنده يادآور شد: البته توجه به اين نكته نبايد فراموش شود كه به هر حال رسانه ملی يك وسيله مدرن است و وقتی كه شبانه‌روزی می‌شود، ديگر كنترل فرهنگی كامل آن توسط مسئولان در بعضی از مواقع غيرممكن می‌شود چرا كه مديران برای پر كردن برنامه‌های خود مجبورند كه اين 24 ساعت را به نحوی پوشش دهند.

كارشناس برنامه‌های راديويی «راديو جوان» شرح داد: با جمع كردن همه خلاقيت‌های كاركنان صدا و سيما در ارائه برنامه، باز هم مسئولان مجبور به قرار دادن برنامه‌های تكراری و در بعضی از مواقع برنامه‌هايی كه ممكن است رضايت خاطر مخاطب را به وجود نياورد هستند، هم‌چنين نكته ديگری كه وجود دارد اين است كه خود رسانه يك وسيله غربی است و با ادبيات غرب توليد شده است و بيرون آمدن از برخی معضلات آن كاری مشكل است.

مدير طرح و برنامه «راديو جوان» در جواب خبرنگار ايكنا مبنی ارائه راه‌حل برای برون‌رفت از اين ماجرا گفت: تنها تشكيل گروه كارشناسی كه با هدف تقليل آسيب‌های ممكن به وجود آمده است می‌تواند به حل اين مشكل در صدا و سيما كمك كند.

وی تاكيد كرد: آگهی‌های بازرگانی رسانه ملی بايد به نحوی ارائه شود كه علاوه بر رونق اقتصادی كشور و جذب مخاطب كمترين آسيب‌رسانی را در حوزه دين، اخلاق، فرهنگ و هنر داشته باشد.

دبير سرويس هنر عنوان كرد: در عين آسيب‌شناسی پيام‌های بازرگانی در حالت كلی بهتر است كه حال در مورد حذف برخی از آگهی‌ها و حذف تمام آگهی‌ها از برخی ساعات و ميان‌برنامه‌ها هم صحبت كنيم چون به عنوان مثال در صدا و سيما به كرات شاهد اين موضوع بوده‌ايم كه بلافاصله بعد از اذان پيام‌های بازرگانی پخش می‌شد و پخش اينگونه پيام‌ها در رسانه ملی از جمله شبكه راديويی شما(جوان) تا چند وقت پيش ادامه داشت.

«عابدينی» پاسخ داد: با اين موضوع موافقم چرا كه هميشه بايد بستری مناسب برای هر موضوعی فراهم آيد تا به اهداف آن خدشه‌ای وارد نيايد، در مورد اذان هم كه با هدف ايجاد تمركز برای نماز مقرر شده، پخش آگهی‌های بازرگانی در اين هدف خلل وارد می‌كند و اين گفته گوينده راديو در هنگام پخش اذان كه مخاطبان را به دل‌سپردن به قرآن و اذان و پس از آن نماز دعوت می‌كند با اينگونه پيام‌های بازرگانی كه با انواع موسيقی‌های مختلف ارائه می‌شود غير ممكن است.

وی توضيح داد: در همين راستا مديران مختلف دستور داده‌اند كه تا 20 دقيقه قبل از اذان برنامه‌ها رو به سنگينی رود، موسيقی‌ها و كلام‌ها عوض شود تا زمينه لازم برای استقبال از مناجات و اذان فراهم آيد، هم‌چنين از پخش آگهی بازرگانی در اين زمان جلوگيری شد تا موضوع پرداخته شده در آگهی به آزار ذهنی مخاطب و گسست ذهنی وی منجر نشود.

دبير سرويس ايكنا در ادامه عنوان كرد: ما بايد در ارتباط با پيا‌های بازرگانی در رسانه ملی فضاسازی كنيم نه اينكه مخرب فضای موجود شويم.

«عابدينی» در ادامه اظهار كرد: در اين مساله كه رونق اقتصادی كشور منوط به آگهی‌های بازرگانی است هيچ شكی نيست ولی به طور حتم چگونگی استفاده از اين آگهی‌ها مساله‌ای است كه بايد مورد توجه قرار گيرد، به ويژه بايد جلوی استفاده از مولفه‌های قوی مذهبی و ملی كشور در پيام‌های بازرگانی گرفته شود.

مدير طرح و برنامه «راديو جوان» توضيح داد: هم‌چنين بايد تغييراتی را در شورای نظارت بر توليد و پخش آگها‌ها به وجود بياوريم و تنها به نظارت سلبی اكتفا نكنيم، بلكه نظارتی ايجابی را هم با حضور متخصصان در حوزه روانشناسی، اجتماعی، جامعه‌شناسی و ساير شاخه‌های مورد نياز، ايجاد كنيم تا از آثار سوء پيام‌های بازرگانی جلوگيری كنيم.

وی تصريح كرد: اين متخصصان بايد به رمزگشايی پيام‌های بازرگانی بپردازند و اين موضوع را مشخص كنند كه اين آگهی‌ها آيا علاوه بر پيام‌های ظاهری كه دارند پيام‌های پنهانی را در درون خود گنجانده‌اند؟

وی شرح داد: در تهيه پيام‌های بازرگانی بعضی از افراد به نحوی رمزگذاری می‌كنند كه مخاطب در مرحله رمزگشايی با وی هماهنگی دارد، يعنی اينكه موافق با وی رمزگشايی می‌كند ولی نكته مهم در اين است كه ما مخاطبانی داريم كه به اين رمزگشايی از طريق مخالف می‌پردازند يعنی اين كه در خبرهای ارائه شده به دنبال اين هستند كه ببينند چه خبرهايی پخش نشده و با توجه به اين موضوع موفق به دست‌يابی به پيامی می‌شوند كه می‌خواهند به آن دست يابند.

كارشناس برنامه‌های راديويی «راديو جوان» خاطر نشان كرد: نكته‌ای كه در حال حاضر در زمينه ارتباطات وجود دارد اين است كه امروزه سواد رسانه‌ای مخاطبان افزايش يافته و مخاطبان از حداقل اجزای تشكيل‌دهنده يك پيام اطلاع دارند و به راحتی از عهده رمزگشايی پيام‌های بازرگانی برمی‌آيند و از نكات نهفته در آن باخبر می‌شوند.

اين نويسنده تاكيد كرد: نظارت ايجابی همچنين سبب می‌شود كه پيام‌های بازرگانی پخش شده از رسانه ملی حداقل آسيب‌پذيری و حداكثر تاثيرگذاری مثبت را در حوزه تجاری داشته باشد و علاوه بر آن باعث رونق تجاری‌ای كه برای كشور لازم داريم، شود.

مدير طرح و برنامه «راديو جوان» گفت: در اين نظارت‌ها نبايد توجه به قوانين نگاشته شده در قانون اساسی مصوب 27 اسفندماه سال 1357 فراموش شود، قوانينی كه به هم‌سو بودن آگهی‌های تبليغاتی با مبانی شرعی و قانونی كشور اشاره دارد به عنوان مثال در قسمتی از آن ذكر شده كه به كار گرفتن تصاوير و عناوين مسئولان بلندپايه و تمثال پيشوايان مذهبی و شخصيت‌های تاريخی و فرهنگی ممنوع است.

وی به ارائه مثالی در مورد اين قانون پرداخت و عنوان كرد: توجه به اين مورد از قانون در رسانه ملی كمتر ديده می‌شود به عنوان مثال به استفاده از اشعار «فردوسی» می‌پردازند و پس از آن تبليغ هتلی با نام اين شاعر حماسه‌سرای ايران را می‌كنند، نمونه‌های اين مثال البته با عناوين و اشكال متفاوت در رسانه‌ ملی ما به كرات ديده می‌شود، اينگونه كارها روش‌های نادرستی در تبليغات است كه از نظر قانونی هم مشكل دارد، البته باز هم تاكيد می‌كنم كه استفاده از اين اشعار يا هر اثر ديگری از بزرگان ما در تبليغات عام‌المنفعه مشكلی ندارد.

«عابدينی» ادامه داد: در قسمت ديگری از اين قانون آمده است در آگهی‌هايی كه هدف آنها معرفی كالاهای مصرفی و خدمات مشابه است، تعيين جايزه برای تشويق به خريد و مصرف ممنوع است كه من فكر می‌كنم كه اين قانون به طور كل فراموش شده است و قوانين ديگر هم به همين منوال آمده كه به اجرای بعضی از آنها توجهی نمی‌شود.

اين كارگردان تاكيد كرد: اين قوانين در زمانی تصويب شد كه آرمان‌های انقلاب اسلامی قوت آنچنانی داشت بنابراين برای حفظ آرمان‌ها و اعتقاداتی كه اين قوانين بر اساس آن شكل گرفته، بايد ما و مسئولان حداكثر تلاشمان را برای ترويج و توسعه مفاهيم دينی و فرهنگ غنی ايرانی كه ريشه در اعتقاداتمان دارد، بكار بريم و خواهان رعايت قوانين درست كشور در همه عرصه‌ها شويم.