|
اين تهيهكننده توضيح داد: پس از گذشت سالها از پيروزی انقلاب اسلامی، بسياری از استنباطها به دليل شرايط جديد تغيير يافت، به گفته «محسنيان راد» دهه 60 تلويزيون ما تنها مخصوص برنامهها بود كه آگهی نداشت اما با نگاه به دو دهه بعد يعنی دهه 80 میبينيم كه انبوهی از آگهیها مزاحم ذهن مخاطبان رسانه ملی شد.
مدير طرح و برنامه «راديو جوان» در ادامه بيان كرد: تفكر در مورد اين تحول عظيم، اين سؤال را در ذهن هر مخاطبی به وجود آورد كه در دهه 60 چه اتفاقی افتاد كه شاهد هيچ نوع آگهیای در رسانه ملی نبوديم اما در دهه 80 با اين حجم وسيعی از آگهیها چه از نظر كمی و چه از نظر كيفی مواجه شدهايم.
وی برای توضيح بيشتر در مورد تحول در پيامهای بازرگانی دهه 60 با 80 گفت: دهه 60 همراه بود با آرمانگرايی مردم، بسياری از ايدهها وجود داشت كه مردم به تحقق آن اميدوار بودند، البته مشكلی كه وجود داشت اين بود كه اين آرمانگرايیها بدون توجه به شرايط اجتماعی، محلی، ملی و بينالمللی موجود در اذهان عمومی طراحی شده بود و همين امر باعث دور شدن از بععضی آرمانهای انقلابی در دهه 80 شد.
اين كارگردان تصريح كرد: باز هم اين سوال پيش میآيد كه آيا در زمان كنونی بايد از اين آرمانها به اين دليل كه ما در ابتدای انقلاب شرايط عينی اجتماعی را درك نكرده بوديم و زاويه ديدمان نسبت به پيامهای بازرگانی تا اين حد گسترده نبود، تجديد نظر كرد.
وی ادامه داد: امروز نيازمند اين هستيم كه جامعهشناسان و كسانی كه متخصص علوم ارتباطات هستند با توجه به المانهای دهه 60 در شاخههای سياسی، اقتصادی، اجتماعی، فكری و فرهنگی فكری برای بيرون آمدن از اين چرخش عظيم يعنی عدم وجود پيامهای بازرگانی در دهه 60 و حجوم بیرويه اين پيامها در دهه 80 تحقيقات گسترده انجام دهند.
| راهی برای جلوگيری از حجوم آگهیها در دهه 80 |
| امروز نيازمند جامعهشناسان و متخصصان علوم ارتباطات در صدا وسيما برای بيرون آمدن از اين چرخش عظيم يعنی عدم وجود پيامهای بازرگانی در دهه 60 و حجوم بیرويه اين پيامها در دهه 80 هستيم |
اين نويسنده يادآور شد: معضلات مرتبط به آگهیهای بازرگانی فقط دغدغه صدا و سيما نيست، بلكه مشكلی فرهنگی برای مجموعه رسانهها است كه با توجه به اين موضوع، چندين كتاب و پاياننامه در مورد تحول فوق توسط چند تن از محققان و دانشجويان به نگارش درآمده است.
مدير طرح و برنامه «راديو جوان» در جواب به سوال خبرنگار ايكنا مبنی بر اينكه اگر موضوع پيامهای بازرگانی را به عنوان يك دغدغه مطرح میكنيد، چرا در رسانه خود به آن ترتيب اثر نمیدهيد، اظهار كرد: نگاه به اين حجم از آگهیهای بازرگانی به عنوان يك دغدغه از زاويه «فرهنگی» به علت مزاحمتها و نقش مخرب آن همواره وجود دارد و مهندس ضرغامی هم به آن اذعان دارند و برای رفع آن تلاش میكنند.
وی در مورد اين نقش مخرب توضيح داد: تامين هزينههای مالی از طريق پيامهای بازرگانی بر آرمانهای تعريفشده رسانه ملی تاثير مخربی خواهد گذاشت، آرمانهايی كه روزی آنها را قابل تحقق دانسته ولی با افراط در پخش پيامهای بازرگانی، بر تحقق اين آرمانها خدشه وارد شده است.
در ادامه اين بحث دبير سرويس هنر ايكنا سوال خود از «عابدينی» در مورد «پرداختن صدا و سيما به موضوعات حاشيهای از جمله آگهیهای بازرگانی كه اين روند تا چه حد میتواند بدنه رسانه ملی و البته فرهنگ جامعه را تحت تاثير منفی قرار دهد و اينكه دور شدن از اين آرمانها و رسالتها در رسانه ملی و پرداختن به مسائل حاشيهای مثل پيامهای بازرگانی كه پيرو نياز اقتصادی اين سازمان ايجاد شده را چگونه مورد نقد و بررسی قرار میدهيد؟» توضيح داد: صدا و سيما بهطور قطع، استراتژیهايی برای تحقق آرمانهای خود دارد و مسئولان آن با بيان انتقادات گسترده نسبت به بعضی از عملكردهای نادرست از جمله كميت آگهیهای پخش شده از اين ارگان، سعی در رسيدن به اهداف مشخص شده سازمان دارند كه اين ادعا با نقل قول يكی از جملههای «ضرغامی» رئيس سازمان صدا و سيما قابل استناد است كه گفت: «ما هم از ميان انبوه آگهیهايی كه صدا و سيما پخش میكند، چند فيلم میبينيم».
اين كارگردان در ادامه عنوان كرد: بنا بر مطلب فوق میتوانيم نتيجه بگيريم كه سازمان صدا و سيما به ناچار برای رفع نيازهای مالی خود به اين سمت سوق داده شده است و استراتژیهای آن طبق اين تعريف كه پيامهای بازرگانی بايد تبيينگر انقلاب اسلامی كه انقلابی است فرهنگی، تا حدودی خدشهدار شده است.
وی تاكيد كرد: روند طی شده در پخش آگهیهای بازرگانی بايد مسئولان ما را به تامل وا دارد كه با تركيب تجارت با فرهنگ راه را تا حدودی كج رفتهايم، نبايد برای به دست آوردن پول اجازه داد كه كوچكترين لطمهای به آرمانها و اصول اخلاقی و اعتقادی مردموارد آيد زيرا كسانی كه تامين بودجه را به عهده میگيرند در مقابل انتظار دارند كه مطابق ايدههای آنها رفتار شود.
| خدشهدار شدن استراتژیهای صدا وسيما |
| سازمان صدا و سيما به ناچار برای رفع نيازهای مالی خود به سمت استفاده از پيامهای بازرگانی سوق داده شده است و استراتژیهای آن تا حدودی خدشهدار شده است |
كارشناس خبرگزاری اينگونه از ارائه راهكارهای موجود برای حل آثار سوء پيامهای بازرگانی پرسيد: همه به نوعی نگران دغدغه فرهنگی به وجود آمده ناشی از پخش بیرويه پيامهای بازرگانی هستند و متوجه نامطلوب بودن آن شدهاند، آيا برای جلوگيری از معضلات پيامهای بازرگانی راهكاری توسط شما يا سايرين ارائه شده است كه بتواند اين مشكل را رفع كند؟
«عابدينی» در پاسخ به پرسش كارشناس ايكنا گفت: ممكن است در مورد هر مسالهای راهكارهای فراوانی وجود داشته باشد ولی نبايد به صرف ارائه راهكار جلوی انتقادهای بجای افراد را گرفت، به عنوان مثال من ممكن است، نقدهايی منطقی به شما به عنوان يك خبرگزاری داشته باشم، ولی در مقابل درخواست شما برای ارائه راهكار، نتوانم پاسخگو باشم ولی با اين وجود من يك قدم اوليه برای پيشرفت شما برداشتهام و از ديگران هم خواهان برداشتن قدمهای بعدی شدهام.
وی تصريح كرد: بنابراين به نظر من اگر كسی نسبت به موضوعی انتقاد منصفانهای دارد نبايد خود را ملزم به ارائه راهكار كند، البته در مورد پيامهای بازرگانی راهكارهايی به ذهن من رسيده، منتهی معتقدم كه يك نفر نبايد در اين حوزه وارد شود چرا كه ما با رسانهای جمعی كه ظرفيتی ميلياردی به دليل داشتن شبكهها مختلف از جمله شبكه جهانی دارد، مواجهيم در نتيجه بايد از يك خرد جمعی كه از بطن آن يك حرف منطقی بيرون میآيد، استفاده كنيم.
مدير طرح و برنامه «راديو جوان» در مورد راهكارهای ارائه شده توسط خودش توضيح داد: چون بودجه صدا و سيما بايد از طريق دولت تامين میشود، در نتيجه حمايتهای مالی بيشتر دولت از اين ارگان میتواند به جلوگيری احتمالی از انحرافات اين ارگان برای رسيدن به آرمانهای متعاليش بيانجامد.
دبير سرويس هنر ايكنا در اين هنگام به يك جمعبندی از سخنان «عابدينی» پرداخت و بيان كرد: بنابراين تخصيص رديف بودجه غنیتری از سوی دولت، راهكار صدا و سيما برای نجات از معضلات پخش هر نوع پيام بازرگانی و در تعداد بسيار از رسانه ملی است.
اين نويسنده افزود: يكی از راهكارها همين است، راه ديگر برای برونرفت از اين معضل، توجه به بدنههای درآمدزای صدا و سيما است. از جمله «سروش» كه در حوزه چاپ، نگارش و رسانه فعاليت میكند، همچنين استفاده بهينه از مراكز پژوهشی و مراكز رفاهی سازمان از جمله زيباكنار، ملاصدرا و نيز استفاده از سالنهای همايشی كه اين نهاد آن را در اختيار دارد، اين راهكارها میتواند كمك قابل توجهی به سازمان در رسيدن به اهدافش كند.
| راهكار اول برای رفع مشكل |
| چون بودجه صدا و سيما بايد از طريق دولت تامين میشود، در نتيجه حمايتهای مالی بيشتر دولت از اين ارگان میتواند به جلوگيری احتمالی از انحرافات اين ارگان برای رسيدن به آرمانهای متعاليش بيانجامد |
وی در ادامه در مورد دليل وارد بودن انتقاد به پيامهای بازرگانی رسانه ملی توضيح داد: اگرچه اين انتقادات بيشتر متوجه حجم بالای زمان اختصاص داده شده به آگهیهای بازرگانی آن هم در لحظه اوج پيامرسانی برنامهها است، اما انتقاداتی هم به كيفيت پيامهای پخش شده از رسانه ملی وجود دارد كه در بعضی از مواقع موجب ضربه زدن به بافت دينی، فرهنگی و هنری كشورمان میشود.
«عابدينی» در پاسخ به درخواست خبرنگار ايكنا مبنی بر ذكر چند مثال عنوان كرد: در رمضان سال گذشته شاهد استفاده از دعای «رَبَّنَا» استاد «شجريان» و اذان «موذنزاده اردبيلی» برای تبليغ چای و روغن نباتی بوديم كه اين استفاده نابجا از المانها و نمادهای دينی و فرهنگی كشور با تلقی ما از فرهنگ دينی جامعه تناقض دارد.
كارشناس ايكنا اينگونه به طرح پرسشی ديگر در مورد پيامهای بازرگانی پرداخت و گفت: آگهیهای بازرگانی واقعيتی است كه با توجه به انتقادهايی كه به كميت و كيفيت آن وارد آمده، به دليل برخی از جذابيتها، در اذهان عمومی پذيرفته شده است بنا بر اين مطلب آيا میشود تدبيری انديشيد كه اين پيامها از يك بار مثبت معنايی هم برخوردار شوند؟
اين كارشناس تصريح كرد: نمونههايی كه شما با ذكر چند مثال به آن اشاره كرديد، تهيه پيامهای بازرگانی در اشكال نامناسب به دليل استفاده نابجا از نمادهای دينی بود، حال راهی برای استفاده از پيامهای بازرگانی به عنوان برنامهای فرهنگی وجود دارد و اگر اين كار امكانپذير است چه ظرافتهايی برای بالا بردن كيفيت آن لازم است؟
عابدينی در پاسخ به اين دو پرسش بيان كرد: شبكههای بينالمللی دنيا مثل CNN و BBC در برنامههای خود آگهیهای عامالمنفعی دارند كه هيچ ربطی به كار تجاری ندارد، آنها در اين نوع آگهیها توصيههايی عامالمنفعه به اقشار مختلف جامعه در ارتباط با موضوعات مختلف از جمله كمك به گرسنگان آفريقايی، روابط درست زناشويی و ... میكنند ما هم میتوانيم با ارائه اين نوع آگهیها حتی از آيات قرآن هم به علت بار فرهنگی غنی اين نوع تبليغات استفاده كنيم.
اين تهيهكننده در جواب كارشناس ايكنا كه سوال كرد «مدخل ورود مباحث اقتصادی در پيامهای بازرگانی به چه شكلی بايد ارزشی شود كه به شعائر دينی ما لطمهای نزند»، گفت: با تلفيق تجارت و مذهب در آگهیهای بازرگانی مخالفم چرا كه معتقدم نبايد يك كالای تجاری را كه موقت و زودگذر است با استفاده از شعائر دينی كه جاودانه است تركيب كنيم.
| ناصر عابدينی: |
| رمضان سال گذشته شاهد استفاده از دعای «رَبَّنَا» استاد «شجريان» و اذان «موذنزاده اردبيلی» برای تبليغ چای و روغن نباتی بوديم كه اين استفاده نابجا از المانها و نمادهای دينی و فرهنگی كشور با تلقی ما از فرهنگ دينی جامعه تناقض دارد |
وی عنوان كرد: باز هم تاكيد میكنم كه بهترين نحوه استفاده از نمادهای دينی و فرهنگی بكار بردن آن در تبليغات عامالمنفعه است كه من نمونه يكی از اين تبليغات را در يكی از مجلهها خواندم كه نويسنده نوشته بود شما وقتی كه به همراه چند نفر به خانهای وارد میشويد قبل از ورود به يكديگر تعارف میكنيد پس چرا چنين كاری را در هنگام عبور از چهارراهها استفاده نمیكنيد، به نظر من اين نمونه كار علاوه بر تبليغات برای ارگان راهنمايی و رانندگی، يك تبليغ فرهنگی مناسب بود.
مدير طرح و برنامه «راديو جوان» بيان كرد: ما تبليغات عامالمنفعه در راديو و تلويزيون كه از المانهای قوی مذهبی و فرهنگی برخوردار باشند، كم داريم نمونههايی هم كه به چشم میخورد در بعضی از وقتها آنقدر از لحاظ هنری ضعيف است كه توجه مخاطب را نمیتواند به خود جلب كنند و در نتيجه از تاثيرگذاری كمی هم برخوردار است.
دبير سرويس ايكنا در ادامه صحبتهای عابدينی توضيح داد: به طور معمول هزينه كمتری به اين نوع تبليغات اختصاص میيابد، در نتيجه شركتهای خصوصی سازنده تبليغات بازرگانی در اينگونه موارد به علت به صرفه نبودن كار بر روی اين آگهیها، تبليغاتی را ارائه میدهند كه از كيفيت مناسب برخوردار نيستند و اين مساله، توجه خاص مسئولان صدا و سيما را به خود میطلبد.
آنچه خوانديد بخش نخست گفتوگوی ايكنا با مدير طرح و برنامه راديو جوان بود كه بخش دوم اين گفتوگو روزهای آينده ارائه خواهد شد.
E-Mail: info@iqna.ir
2003 - 2008 Iranian Quran News Agency