کتاب تصویر زنان در رادیو ایران

به همت اداره کل پژوهش های رادیو 

ناصر عابدینی
1388
186 صفحه

بیش از یک صد سال است که جامعه سنتی ایران در برابر تحولات نوگرایانه فکری، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی غرب قرار گرفته و از این رو در زوایای مختلف یاد شده با چالش هایی روبه رو شده است. ایران در قرن نوزدهم عمدتا به عنوان جامعه ای روستایی شناخته می شد .پس از گذشت این همه سال جامعه سنتی ایران هنوز نتوانسته است تکلیف خود را با پدید ه ای به نام مدرنیته روشن کند و این در حالی است که به وسیله رسانه های جمعی در معرض توفان اطلاعات قرار گرفته است. رادیو به عنوان اولین رسانه مردم فهم نقش جدیی در نهادینه ساختن ارزش های مدرنیته داشته، بخصوص در ایجاد زمینه ای برای حضور زن در فضای عمومی جامعه که از جمله ارزش های مورد تاکید مدرنیته است. در جامعه ایران به دلیل حساسیت فرهنگی و دینی به موضوع زنان، بازتاب شخصیت و جایگاه و نقش اجتماعی آنها و هجوم مدرنیته باید تاملی عمیق صورت گیرد. این تامل درباره زنان شامل باز تعریف هویت زنان، وظایف آنان، طرد سنت های ستمگرانه و تقویت سنت ها و نگرش های مثبت و چگونگی بازنمایی آن در صدا و سیما می باشد.

يکي از موضوعات مهم در راديو و تلويزيون کشور پس از انقلاب اسلامي ايران، بازتعريف جايگاه

و نقش زن در اين فضاي جديد بود؛ به گونه ای که شوراي عالي انقلاب فرهنگي در ترسيم خط مشي

سازمان صداوسيما درخصوص زنان، اين رسانه فراگير و فرهنگساز و عمومي جامعه را ملزم کرد تا

علاوه بر تقويت نقش مادري و زدودن نگر شهاي خرافي و نادرست، بر نقشهاي برجسته اجتماعي،

فرهنگي و علمي زنان تأکيد کند. با ورود و رسوخ فرهنگ مدرنيته و افزايش وسايل ارتباط جمعي،

نگر شهاي مربوط به زنان و مردان در حوز ههاي مختلف اجتماعي، سياسي، فرهنگي و ديني به چالش

کشيده شده است. در چنين شرايطي، نحوه بازنمايي زنان در صداوسيما به چه نحو است و تصوير

ارائه شده از زنان در برنامه ها چه مشخصه هايي دارند؟ کتاب حاضر در دو سطح خرد (تحليل متنها)

و کلان (تحليل سازماني) به اين پرسشها پاسخ داده است.

اين کتاب شامل پنج فصل است و به دو بخش يا سطح اصلي تقسيم می شود. در سطح کلان، منابع

شکل گيري قواعد و دستورهاي سازماني و نحوه تجلي آنها در مرحله برنامه سازي بررسي شده است.

فصل اول، با عنوان چشم  انداز کلي بحث، فصل دوم با عنوان مفاهيم و ادبيات نظري و فصل چهارم

با عنوان مطالعات اسنادي به بررسي اين قواعد پرداخته است.در سطح خرد، با توجه به گستردگي

و فراواني برنامه هاي صداوسيما، نويسنده کتاب براي يافتن پاسخ پرسش پيشگفته، به سراغ يکي

 ازبرنامه هاي پرسابقه و پرمخاطب راديو؛ يعني جمعه ايراني رفته است.

سپس در فصل سوم چندين برنامه از مجموعه برنامه هاي جمعه ايراني انتخاب و بخش هاي مربوط به

 موضوع براساس يک مدل نظري ترکيبي(نظريه جنسيت زدگي زبان، نظريه آفرينش معنا و نظريه نمايش

 جنسيت) تحليل شده اند.

فصل پنجم به مصاحبه با عوامل برنامه جمعه ايراني، با توجه به موضوع جايگاه زنان در اين

 برنامه،اختصاص دارد. کتاب با جمع بندي و نتيجه گيري از مطالب، پايان می پذیرد.

برای دریافت نسخه PDF اینجا را کلیک کنید.

 -منبع: اداره کل پژوهش های رادیوhttp://www.radioresearch.ir